Koniec miasta

Za nami kolejne rocznice wybuchu i kapitulacji powstania warszawskiego, i jak zawsze przy tej okazji wracamy do tematu zagłady miasta. Dziś pretekstem stało się zdjęcie znalezione na portalu aukcyjnym Allegro.pl:

Zdjęcie zostało dość lakonicznie opisane przez Sprzedającego: "Warszawa - Ulica w ruinie - FOTO ok 1945". Trudno jednoznacznie powiedzieć czy zostało wykonane po wyzwoleniu, czy może jeszcze jesienią 1944 roku. Gruzowisko wygląda tu jeszcze na nienaruszone i osobiście skłaniałbym się za tą druga opcją. Być może autorem zdjęcia był jakiś żołnierz niemiecki, wędrujący po opustoszałej, popowstaniowej Warszawie, w takim czy innym celu.

Chwila zastanowienia nad miejscem wykonania fotografii i zagadka okazała się w zasadzie prosta. To ulica Wielka, mniej więcej na wysokości kamienicy nr 12 (ruiny po lewej). Ujęcie w kierunku południowym. W tle widzimy charakterystyczny owalny narożnik kamienicy nr 6 na rogu skrzyżowania z ulicą Złotą: LINK. Perspektywę częściowo zasłaniają ruiny hotelu "Astoria" przy ulicy Chmielnej 49.

Na ortofotomapie z roku 1945 kadr przedstawiałby się mniej więcej tak:

I choć po wojennych zniszczeniach, mogło się wydawać, że Warszawa przestanie istnieć, miasto podniosło się z gruzów. Niestety akurat ulica Wielka nie miała tyle szczęścia, całość zabudowy w jej okolicy poszła pod kilof w związku z budową Pałacu Kultury i placu Defilad.

(P)

Zwalony narożnik

Fotografia znaleziona na portalu aukcyjnym Ebay.de. Przedstawia zwalony narożnik kamienicy o adresie Świętokrzyska 43 / Wielka 28. Ujęcie wykonano z wylotu ul. Bagno. Dla porównania to samo miejsce w nieco szerszej perspektywie: LINK. W czasie okupacji pozostałe mury kamienicy rozebrano pozostawiając jedynie parter, gdzie działały zapewne jakieś sklepiki. Taki relikt budynku widzimy na powojennym zdjęciu, pochodzącym z albumu Marka Kwiatkowskiego, Warszawa. Z ruin do życia, NoeMedia, 2007, s. 13: LINK. W roku 1958 cała zabudowa od Świętokrzyskiej na południe była już rozebrana, choć stały jeszcze wówczas budynki przy ul. Bagno: LINK. To ostatnie zdjęcie pochodzi z broszury i prezentacji multimedialnej "Powrót miasta. Zielna 37 i okolice": LINK, do obejrzenia której gorąco zachęcamy.

(P, D)

PS. I jeszcze dwa ujęcia tej samej kamienicy zniszczonej we wrześniu 1939: LINK1, LINK2.

Wędrówki "Krisa"

Zdjęcie Sylwestra Brauna z albumu Reportaże z powstania warszawskiego, KAW, 1983, s. 344, nie zostało opisane jak inne, a przecież mamy tu kilka wyraźnych punktów "zaczepienia", pomocnych przy identyfikacji miejsca. Zacznijmy od kamienicy po lewej na drugim planie, tej z ozdobnym szczytem. Choć widać jej tu niewiele i jest już uszkodzona, to jednak można w niej rozpoznać jeden z najbardziej charakterystycznych budynków przedwojennej Warszawy. Kamienica stała na posesji przy ul. Siennej 5/7, ale posiadała również adresy od strony ul. Zielnej nr 15 i od strony ul. Wielkiej nr 14. Zdjęcie to wykonano od strony zachodniej, a więc widzimy tu fragment elewacji właśnie od strony ul. Wielkiej. Przesłania ją ruina bocznej oficyny domu przy ul. Wielkiej 13. Dalej przesuwając się w prawo widzimy elewację kamienicy przy ul. Wielkiej 12, a nieco nad jej dachem, po prawej widać takie dwa "ogniki" - są to elementy zdobiące elewację kamienicy o adresie Zielna 12: LINK. W prawej krawędzi kadru widzimy zacienione ocalałe mury kamienicy przy ul. Wielkiej 11. Na koniec rzućmy jeszcze okiem na ortofotomapę, aby to wszystko zobaczyć w przestrzeni:

Zdjęcia "Krisa" z pewnością jeszcze u nas nie raz zagoszczą. To znakomity materiał dokumentujący ostatnie chwile "tamtej" Warszawy. A parę zdjęć wciąż czeka jeszcze na swoją identyfikację.

(K) 


Doskonała robota! Dodam tylko obrazek, na którym (po lewej) widać charakterystyczny element architektoniczny kamienicy Wielka 14 (Sienna 5/7, Zielna15): LINK

(D)