Drogowskazy

Zdjęcie znalezione na portalu aukcyjnym Ebay.de. Jego głównym tematem jest okupacyjny drogowskaz z niemieckimi tablicami informacyjnymi. Wśród innych zdjęć sprzedającego znalazła się podobna fotografia z rejonu skrzyżowania ul. Przyokopowej/Towarowej i Wolskiej/Chłodnej: LINK.To dodatkowe zdjęcie, tym razem nie naprowadzało na właściwe rozwiązanie, sugerując, że należy szukać gdzieś w rejonie Woli i Śródmieścia Zachodniego.

W rozwikłaniu zagadki pomogło ustawienie tabliczek na drogowskazie, sugerujące, że elewacja budynku w tle jest zwrócona nieco skośnie względem skrzyżowania ulic. Odległość od słupa do budynku jest tu dość spora, a więc trzeba było wziąć pod uwagę jakiś większy plac. Z punktu widzenia komunikacyjnego ówczesnej stolicy, to także musiało być ważne miejsce. W ten sposób udało mi się ustalić, że fotografię wykonano na skrzyżowaniu ul. Raszyńskiej i Alei Jerozolimskich, w miejscu dzisiejszego placu Zawiszy. Budynek w tle to nieistniejąca dziś kamienica o adresie Al. Jerozolimskie 125 / Raszyńska 1: LINK.

nuro

Likwidacja reklamowego okrąglaka

Na profilu Ośrodka KARTA, w pewnym popularnym portalu społecznościowym pojawiło się kilkanaście godzin temu powyższe zdjęcie autorstwa Jarosława Tarania, z pytaniem "gdzie stał ten okrąglak?": LINK. Ponieważ zagadka wydawał się ciekawa, bez zwłoki zajęliśmy się identyfikacją miejsca. Nie trwało to długo, ale opowiem wszystko od początku. Poszukiwania zacząłem od odszukania zdjęcia w Archiwum Fotografii Ośrodka KARTA, skąd pochodzi powyższy zrzut ekranu. Zaowocowało to dodatkowym ujęciem, wykonanym w tym samym miejscu pod nieco innym kątem, które dopomogło w rozwikłaniu zagadki: LINK. Pomijając rondo i oznaczone kierunki na Poznań i Łódź, które mogą nieco dezorientować, moją uwagę zwróciła na tej drugiej fotografii kamienica w prawym górnym rogu. Wysoka, masywna, wydaje się osamotniona, towarzyszący jej znak sugeruje, że budynek znajduje się przy jakimś rondzie. Chwila namysłu i rozwiązanie samo przyszło do głowy. To plac Zawiszy i budynki przy ul. Raszyńskiej 3 i 3a: LINK. Co ciekawe, już kiedyś gościły na łamach naszego bloga: LINK.

A zatem zagadkowe zdjęcie wykonano na rogu ul. Nowogrodzkiej i Raszyńskiej. Przy okazji trzeba powiedzieć jasno, że nie jest to słup ogłoszeniowy, ani żaden "okrąglak" tylko transformator kioskowy. Taki sam, jaki stoi do dziś na ul. 11 Listopada: LINK. Słup ogłoszeniowy, poza tym, że był oblepiany ogłoszeniami miał zupełnie inną "czapę": LINK. Budynek na zagadkowym zdjęciu w tle, obecnie nieco bardziej "opakowany" to biurowiec zajmowany przez różne drobne firmy: LINK. Na ortofotomapie z roku 1945 widzimy wyraźnie podłużny cień, rzucany przez transformator: LINK.

(K, P)

Miejskie Zakłady Spożywcze

Kilka dni temu na portalu aukcyjnym ebay.de pojawiła się ciekawa seria zdjęć z Ochoty wykonanych 29 września 1939. Szczególnie interesujące okazało się zdjęcie ze skrzyżowania ul. Filtrowej i Raszyńskiej. Widoczny na zdjęciu budynek odbudowano po wojnie w nieco zmienionym kształcie i wyższy o dwa piętra. To kamienica o adresie Filtrowa 54/58 róg Raszyńskiej 32/44, która obecnie wygląda tak: LINK.

Najciekawsze jest to, że dzisiejszy budynek powstał z wykorzystaniem murów tego widocznego na zdjęciu - obrys zgadza się w 99%. Inny jest jedynie sam narożnik. Z dokumentów BOS: LINK, wynika, że front budynku całkowicie spłonął i został rozebrany do parteru, ale część od podwórka (tylny trakt) przetrwała i na jej bazie odbudowano budynek. Możliwe, że cała zabudowa wypełniająca kwartał miał trzy adresy Filtrowa 54/58, Raszyńska 32/44, Niemcewicza 1. Był to budynek komunalny wzniesiony przez miasto. Część od ul. Filtrowej miała 3 kondygnacje i prawdopodobnie była to najstarsza część całego kompleksu, od  strony ul. Raszyńskiej budynek miał 4 kondygnacje. Architektonicznie jest bardzo podobna np. do wyglądu budynku przy ul. Oczki 3 po przebudowie na początku lat 20. XX wieku: LINK i być może też powstała w tym okresie. Na zdjęciu lotniczym wykonanym około roku 1927 (pochodzącym z zasobów Narodowego Archiwum Cyfrowego) widać jakby rozpoczętą budowę tego domu w narożniku ulic Raszyńskiej i Filtrowej: LINK. Elewację tego budynku od strony ul. Raszyńskiej widać też na jednym z okupacyjnych zdjęć, pochodzącym z portalu aukcyjnego Ebay: LINK.

Widoczna na zdjęciu kolejka przed sklepem jest łatwa do wyjaśnienia. Na szyldzie widocznym u wejścia w narożniku budynku widać napis "Miejskie Zakłady Spożywcze". W książkach telefonicznych możemy przeczytać, że mieścił się tam sklep tychże zakładów o nr 42. Po ustaniu walk wrześniowych było to jedno z nielicznych miejsc, w którym prawdopodobnie można było dostać coś do jedzenia.

(F, K)

Prawdziwa okazja!

Zdjęcie Edwarda Falkowskiego z albumu Warszawiacy, Interpress, 1970, s. 59. Budki, stragany i przekupki jak wszędzie. Jedyną nadzieję na identyfikację miejsca dawała widoczna w tle kamienica. Dzięki temu udało się ustalić, że fotografię wykonano na targowisku zlokalizowanym na terenie posesji w narożniku ul. Grójeckiej i Raszyńskiej. W tle widać bowiem istniejące do dziś podwójne kamienice zaprojektowane przez Lucjana Korngolda - przy ul. Raszyńskiej 3 i 3a: LINK

(K)